Het blijkt dat voor een groep boeren uit het district de emmer al overloopt. Men is ontstemd over de wijze waarop de parastataal Staatsolie Maatschappij NV omgaat met economische belangen van andere ondernemers, en ecologische belangen, in het district. De gang naar de groene tafel door het Boerencollectief Collectief Noord Saramacca is zelfs in voorbereiding.
Gangaram Panday velt geen oordeel over de vingerwijzing van de boeren. Hij heeft wel wat te zeggen over de verantwoordelijkheden van Staatsolie in het district. “Staatsolie heeft haar wortels gehad, dankzij Saramacca. Het is allemaal begonnen met de boringen in Saramacca. Ik weet dat er aardig veel olie is gevonden in Saramacca. De keerzijde van de medaille zie je als jij jezelf afvraagt: hoeveel heeft Staatsolie voor Saramacca betekend? Bitter weinig, is het antwoord. Hoeveel straten zijn geasfalteerd met hulp van Staatsolie? Zelfs de Gangaram Pandayweg, die vaak wel onderhouden wordt door Staatsolie, is nog steeds een zandweg. De Paloeloeweg die naar Groningen gaat, is ook nog steeds een zandweg. Voor Saramacca heeft Staatsolie niet veel gedaan”, stelt de politicus.
Al zouden de boeren niet helemaal gelijk hebben, vindt de parlementariër dat Staatsolie, vanwege de betekenis van Saramacca voor haar zelf, een reikende hand zou kunnen bieden. In ieder geval meer doen dan zij momenteel doet. In juni 2016 zou de directie van Staatsolie de boeren zelf hebben gevraagd om door deskundigen hun beweringen te laten staven. Er is door de hydroloog Leesten (Hydrocom) een voordracht gehouden voor de directie en deskundigen van Staatsolie. Dat ook nog met veel aandrang en pas na tussenkomst van de aandeelhouder, de Staat Suriname. Vervolgens is het rapport aan Staatsolie aangeboden en gevraagd met haar deskundigen te bewijzen dat wat in het rapport staat, niet juist is. Die confrontatie is Staatsolie tot heden uit de weg gegaan. Zelfs is Staatsolie gevraagd om het aan een mediator voor te leggen. Ook dat weigert Staatsolie.
In de media verklaart het bedrijf dat hij een onafhankelijk bureau heeft gevraagd om een onderzoek te doen naar de effecten van zijn werkzaamheden en wel na 13 jaren. Dat onderzoek wordt afgewezen door de boeren, omdat het bureau (Ilaco) zeker 2 keren om de tafel heeft gezeten als externe deskundigen van Staatsolie. Het bureau heeft in 2013 in opdracht van Staatsolie een rapport opgemaakt over de waterhuishouding in het gebied. Op een voordracht van de directeur op het commissariaat Saramacca in augustus 2016 bleek dat het rapport niets te maken had met de verstoorde waterhuishouding in de zwamp en dat in beginsel het bureau en Staatsolie niet ‘wisten’ waarmee zij bezig waren.
Staatsolie is door haar eigen deskundigen vaker in diverse rapporten erop gewezen dat bepaalde handelingen ernstige verstoring van de waterhuishouding tot gevolg zouden hebben. Volgens het collectief zou Staatsolie op de hoogte zijn van de complicaties die zich kunnen voordoen, maar die zijn toch aan een kant gezet.
Echter moet ook worden vermeld dat het doen van het collectief niet algemeen draagvlak geniet bij de boeren zelf. Er is ook een groep boeren die vreest dat de huidige acties van het collectief negatieve gevolgen zullen hebben op de lopende projecten van Staatsolie in het district. Deze groep boeren adviseert het collectief om juist zijn eigen huiswerk te maken, in plaats van de vinger te wijzen naar een andere onderneming.
Kavish Ganesh